Kritiek op concept DNR 2022

| Advies in de bouw

Consultatieronde DNR 2022

Inleiding

In de bouw wordt veel gebruik gemaakt van standaardvoorwaarden. Aannemers, installateurs, architecten: voor veel bouwpartijen geldt dat die van dezelfde algemene voorwaarden gebruik maken. De standaardvoorwaarden voor adviseurs in de bouw is DNR 2011. De Nieuwe Regeling, omdat het de ambitie had om de bestaande standaardvoorwaarden voor architecten (SR) en constructeurs (RVOI) te vervangen. De eerste DNR zag het licht in 2005; de aanpassing in 2011 behelsde kleine wijzigingen vanwege kinderziekten in DNR 2005. DNR 2011 is een set algemene voorwaarden die door vrijwel alle adviseurs (architecten, constructeurs etc.) worden gebruikt. Opdrachtgevers werken er ook mee, vaak wel met diverse wijzigingen op DNR 2011.

Op 15 maart 2022 viel opeens de uitnodiging voor de consultatieronde voor een nieuwe DNR op de digitale deurmat. Kennelijk is het tijd voor DNR 2022. Deze versie kent een hele beperkte toelichting dus naar de redenen waarom de aanpassingen in het concept zijn doorgevoerd, is het gissen. De consultatieronde sluit op 30 april 2022

Ik heb inmiddels een reactie in het kader van de consultatieronde ingediend. Het concept voor DNR 2022 kent namelijk diverse wijzigingen waarvan het wat mij betreft maar de vraag is of die een verbetering zijn.

Gids Proportionaliteit

De opstellers van DNR 2022 gaan er van uit dat deze set voorwaarden zal gelden als paritair vastgestelde voorwaarden. Ik betwijfel dat zeer. Paritair vastgestelde voorwaarden zijn voorwaarden die door opdrachtgevers en opdrachtnemers aanvaardbaar zijn. Het voorbeeld in de bouw zijn de UAV 2012. Bij het opstellen van de UAV 2012 waren zowel bouwministeries (Defensie, Binnenlandse Zaken, Verkeer & Waterstaat / Infrastructuur & Waterstaat) als Bouwend Nederland betrokken. Daarmee waren die paritair (opgesteld door afgevaardigden van aannemers en opdrachtgevers). In de commissie die moet leiden tot DNR 2022 mis ik de opdrachtgevers bij de opstellers. Die zullen DNR 2022 alsnog moeten omarmen. Doen zij dat niet, dan denk ik niet dat DNR 2022 de status van paritair zal verkrijgen. De weerstand die DNR 2011 nu bij veel opdrachtgevers heeft (gelet op de vele wijzigingen) doet de vraag rijzen of het zover komt.

Dat is van belang omdat bij bijvoorbeeld Europese aanbestedingen niet zonder motivering mag worden afgewezen van paritair vastgestelde voorwaarden. Dat staat in de Gids Proportionaliteit die hoort bij de Aanbestedingswet. In het concept voor DNR 2022 staat zelfs een verwijzing naar de Gids Proportionaliteit. Dat is niet correct. Het merendeel van de opdrachtgevers van ontwerpen in de bouw is niet aanbestedingsplichtig: dat geldt voor opdrachtgevers van kantoren of fabriekshallen of woningen, voor zover het Woningcorporaties zijn (zolang die nog niet aanbestedingsplichtig zijn). Dan is een algemene verwijzing naar de Gids Proportionaliteit, ook voor opdrachtgevers die niet aanbestedingsplichtig zijn, verkeerd. Daarbij: de verwijzing naar een specifiek artikel zoals in artikel 2 DNR 2022 maakt, dat een wijziging van artikel 3.9 C van de Gids Proportionaliteit moet leiden tot een wijziging van DNR 2022. Dat is niet wenselijk.

Leesbaarheid

Het concept voor DNR 2022 geeft de indruk dat de opstellers de leesbaarheid wilden vergroten. Alhoewel dat een loffelijk streven is, vergroot dat de juridische zuiverheid en duidelijkheid niet. De hang naar betere leesbaarheid leidt tot mindere kwaliteit. Juridische teksten moeten het nu eenmaal hebben van nuance. Een voorbeeld.

Op grond van artikel 14 lid 1 DNR 2011 is de adviseur slechts aansprakelijk voor directe schade. In lid 2 staat: Tot de directe schade behoren in geen geval: bedrijfsschade, productieverlies, omzet- en/of winstderving, waardevermindering van producten evenmin   kosten die met de uitvoering van het object gemoeid zouden zijn als de opdracht van de aanvang af goed zou zijn uitgevoerd.

In het concept voor DNR 2022 staat in artikel 13 lid 2: Van te vergoeden schade in de zin van lid 1 zijn uitgezonderd: bedrijfsschade, reputatieschade, productieverlies, omzet- en/of winstderving, waardevermindering van producten en de kosten die met de uitvoering van het Object gemoeid zouden zijn als de Opdracht van meet af aan goed zou zijn uitgevoerd.

Dat lijkt misschien hetzelfde maar dat is het niet. De tekst van DNR 2011 geeft ruimte om ook andere schade te beschouwen als niet directe schade. Dat geldt voor de versie van DNR 2022 niet. Dat geldt ook voor de bepaling over de beëindiging van de opdracht. Die is in DNR 2011 erg uitgebreid, misschien wel een beetje tè, maar wel duidelijk. Nu zijn die beëindigingsbepalingen op één hoop geveegd en biedt de regeling zoals die dan resteert, eigenlijk onvoldoende waarborgen.

Auteursrecht

Afgelopen jaren heeft het auteursrecht nadrukkelijk in de belangstelling gestaan. De geruchtmakende zaak van Verheijen tegen de verbouwing / nieuwbouw / uitbreiding van Naturalis in Leiden. De zaak Quist tegen Evides, vanwege de voorgenomen realisatie van een nieuwbouwkantoor net naast de door Quist ontworpen drinkwatervoorziening.

Onder architecten leidden deze zaken tot diverse discussies. Mag een architect wel zover gaan om jaren na realisatie een (al dan niet noodzakelijke) verbouwing tegen te gaan? Moet een architect zich niet meer dienstbaar opstellen en gingen deze aanspraken op grond van auteursrecht niet te ver? Of was het volkomen redelijk dat de architect voor zijn of haar werk zou staan? Polemieken in kranten en op social media maakten duidelijk dat de standpunten ver uiteen liepen.

Diverse aanpassingen in DNR 2022 geven de indruk dat de rekkelijken (een architect zou niet teveel tegen mogen houden met een beroep op zijn auteursrecht) aan het langste eind trekken. DNR 2022 bepaalt dat de opdrachtgever in afwijking van de wens van de architect aanpassingen kan doen, nog tijdens de bouwperiode. De opdrachtgever mag zonder bijbetaling een ontwerp opnieuw realiseren. Het moet allemaal wel zoveel als mogelijk in overleg met de adviseur maar de opdrachtgever staat in beginsel met 1-0 voor. Het is de vraag of dit wenselijk is. Het is ook de vraag of de inperking in het concept voor DNR 2022 niet in strijd zijn met de Auteurswet. Daarin staat immers dat de kunstenaar zich kan verzetten tegen verminking en aanpassing. Dat is een recht dat niet contractueel is weg te poesten. In mijn optiek levert DNR 2022 ten opzichte van het auteursrecht van de adviseur veel te veel in.

Afronding

Dit is een korte samenvatting van de belangrijkste op- en aanmerkingen. Het aantal bezwaren dat ik heb tegen dit concept is groot: ik meen dat de aanpassingen in veel gevallen geen verbeteringen zijn.

Daarnaast zijn bepalingen die wel om aanpassing vroegen (de bepaling over geschilbeslechting bijvoorbeeld) in stand gelaten. De voorgestelde wijzigingen leiden niet tot een verbetering van de eerdere versie. De opstellers doen er goed aan het concept nog eens zeer goed tegen het licht te houden.

20220409_Consultatiedocument-verNieuwde-DNR_Fundament_Advocatuur.xlsx

Auteur

Remco Smith
mr. Remco Smith

Meer artikelen en publicaties


Vereniging voor Bouwrecht 50 jaar: "Gebreken aan het fundament"

Geschreven op .
"50 jaar Vereniging voor Bouwrecht, verhalen van leden" heet het jubileumboek van de VBR. Ik ben er trots op dat ik ben uitgenodigd om daar een stuk over te schrijven

Indekken of dienstverlening?

Geschreven op .
Indekken of dienstverlening? Aannemers vinden het vaak lastig om afspraken over meerwerk en planning vast te leggen. Het lijkt dan toch op indekken, dossiervorming. Tijd voor een andere visie op het bevestigen van afspraken.

Transformaties naar woningen: voorkom geschillen!

Geschreven op .
Transformatie naar woningen: voorkom geschillen! Het transformeren van kantoorruimten en fabriekshallen of loodsen naar woningen neemt een vlucht. Het leidt tot woningen in de bebouwde omgeving, vaak al met voorzieningen in de buurt. En leegstand van kantoren wordt daarmee ook opgelost. Wat zijn risico's van die transformatie voor aannemer, ontwikkelaar en uiteindelijke bewoner?

Vernietiging van VvE-besluiten: let op de termijnen!

Geschreven op .
Als appartementseigenaar heb je opeens niet meer alles te zeggen over de woning. De VvE bepaalt wanneer onderhoud wordt gepleegd, of laadpalen mogen worden geplaatst en wanneer de kozijnen weer worden geschilderd. Sta je dan als eigenaar machteloos? Nee, zeker niet, maar let wel op de hele korte termijnen

Huur en Corona: wie bewijst wat?

Geschreven op .
Corona en huur: wie bewijst wat?

Kritiek op concept DNR 2022

Geschreven op .
Kritiek op concept voor DNR 2022

Nieuwe DNR aangeboden voor consultatieronde

Geschreven op .
Nieuwe voorwaarden voor architecten en adviseurs in de bouw

Als je woning zakt

Geschreven op .
Wat is dat, een funderingsgebrek? Hoe vindt funderingsherstel plaats? En wat komt daar bij kijken? Jan Dogterom heeft daar een ontzettend informatieve film over gemaakt, waarvoor ik ben geïnterviewd.

Bouwrecht annotatie

Geschreven op .
Naar verwachting zal per 1 juli 2022 de Wet kwaliteitsborgen voor het bouwen in werking treden. Onderdeel daarvan is de wijziging van de aansprakelijkheid na oplevering. Aan de hand van een arrest van het Hof Arnhem-Leeuwarden ben ik nagegaan of die wet voor de woningbouw veel veranderingen gaat meebrengen, of dat de consument al een beter instrument in handen heeft.

Corona en bouwtijdverlenging volgens de UAV 2012

Geschreven op .
Het Coronavirus heeft in 2020 een groot deel van de samenleving plat gelegd. Ook de bouw heeft daar schade door ondervonden. Het Instituut voor Bouwrecht (IBR) heeft mij gevraagd een bijdrage te schrijven over de verwachte juridische gevolgen van het Coronavirus.

Gevolgen Wet Kwaliteitsborging voor dakaannemer

Geschreven op .
Op 12 november 2019 heeft ProBitumen een heel interessant congres georganiseerd over de Wet kwaliteitsborgen voor het bouwen. Ik heb daar een voordracht gehouden over aansprakelijkheid en waarschuwingsplicht. Een verslag van die middag is hierbij toegevoegd

Hoogleraar VU Wet Kwaliteitsborgen rijp voor de sloop

Geschreven op .
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is in aangepaste vorm aan de Eerste Kamer voorgelegd. Cobouw heeft mijn mening daarover gevraagd.

Onderzoeks- en informatieplicht, vooral waar het gaat om de fundering

Geschreven op .
In het Eigen Huis Magazine van Vereniging Eigen Huis staat een artikel over onderzoeks- en informatieplicht, vooral waar het gaat om de fundering. Ik ben daarvoor geïnterviewd.

Bouwrecht noot klachtplicht

Geschreven op .
In de Bouwrecht (Kluwer) van december 2017 staat een noot bij een arrest van de Hoge Raad en een vonnis van de rechtbank Limburg, sector kanton, over de eisen aan de klachtplicht. Geschreven samen met Erik Lichtenveldt (THL Advocaten)

Huizenkoper te gretig in AD

Geschreven op .
De overspannen huizenmarkt in Rotterdam heeft tot een artikel geleid over de rol van de verkoper en de makelaar. Het AD heeft mij daarvoor geïnterviewd.

Nieuwe bouwwet gaat voor problemen zorgen

Geschreven op .
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is op 4 juli 2017 behandeld in de Eerste Kamer. Cobouw heeft mij gevraagd naar mijn mening over het wetsvoorstel.

Slopen ondanks omgevingsvergunning: hoe zit dat?

Geschreven op .
In het tijdschrift Bouwkwaliteit in de praktijk heeft mijn artikel gestaan over een door de rechtbank opgelegde sloopplicht, ondanks een onherroepelijke omgevingsvergunning.

Bouwgeschillen: Te laat opgeleverd, en dan?

Geschreven op .
In mijn blog van juli ben ik ingegaan op de bepaling van de bouwtijd. Conclusie was, dat de renovatieprof er goed aan doet om een bouwtijd af te spreken. Maar wat nu als er te laat wordt opgeleverd?
Fundering

Herfunderen van mandelige muren

Geschreven op .
Op een dag plaatsen de buren bouwhekken voor de woning. De buurvrouw doet een briefje in de brievenbus met de mededeling dat zij heeft besloten over te gaan tot funderingsherstel. Dat zal wat overlast geven en daarvoor biedt zij op voorhand excuses aan. Als de werkzaamheden zijn afgerond zal de buurvrouw een opgave doen van de kosten van het herstel van de mandelige muur en zij gaat ervan uit dat de buren de helft zullen voldoen.1 Kan dat zomaar?
Contracteren met adviseurs

Contracteren met adviseurs

Geschreven op .
Veel bouwprojecten leiden tot juridische procedures. Als achteraf geanalyseerd wordt wat de oorzaak is van de geschillen, blijkt die vaak te worden gevonden in de overeenkomst. De overeenkomst waarin onmogelijke eisen staan, of waarin verantwoordelijkheden bij de verkeerde partij liggen. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat juristen steeds vaker worden betrokken bij het opmaken van een contract.

Alphen negeerde advies

Geschreven op .
Cobouw heeft in een aantal artikel geschreven over de vallende bouwkraan in Alphen aan den Rijn, en dan vooral over de aanbesteding en contractvorming. Cobouwjournalist Thomas van Belzen heeft mij gevraagd de aanbestedingsstukken te onderzoeken en mijn mening hierover gevraagd.
Houten heipaal

Funderen van mandelige muren

Geschreven op .
In Nederland staan honderdduizenden woningen op houten palen. In veel gevallen zijn dat woningen die onderdeel uitmaken van een rij woningen. De wanden tussen die woningen zijn veelal mandelig: het gezamenlijk eigendom van de eigenaar en de buren. Wat nu als de fundering van de woning langzamerhand bezwijkt? Mag je zomaar herfunderen?

Alphen met rug tegen de muur

Geschreven op .
Alphen aan de Rijn kon eigenlijk geen kant meer op, toen ze ontdekte dat er maar één inschrijver was voor de renovatie van de Julianabrug. Of de hele aanbesteding had opnieuw gemoeten. Maar dat kost tijd. Kostbare tijd, die de gemeente niet had vanwege een hardloopwedstrijd.
Tips

Tips uit de praktijk over het aanbesteden

Geschreven op .
Veel opdrachtgevers worstelen met het inrichten van de aanbestedingsprocedure. Wat vraag je nu? Wat vind je als opdrachtgever echt belangrijk? Hoe kom je tot de beste inschrijving die garandeert dat het werk zo goed mogelijk wordt uitgevoerd? Of is het juist van belang dat het zo goedkoop mogelijk wordt uitgevoerd? Het is niet eenvoudig om het aanbestedingsreglement of de aanbestedingsleidraad zo in te richten, dat de uitkomst van de aanbesteding is dat de beste inschrijver wint.

Bouwrecht noot UAV

Geschreven op .
In Bouwrecht van september 2014 staat een annotatie van mijn hand over een vonnis van de Raad van Arbitrage voor de Bouw over korting vanwege te late oplevering, en het risico voor het opnemen van de verkeerde UAV (de niet bestaande UAV 1986 in plaats van UAV 1968 of UAV 1989).

Bouwrecht aanbesteding depotgebouw

Geschreven op .
In Bouwrecht van mei 2014 staat een annotatie van mijn hand onder het vonnis over de geruchtmakende aanbesteding van het Depotgebouw van museum Boymans van Beuningen in Rotterdam.

Over nieuwe voorwaarden voor adviseurs

Geschreven op .
In de Cobouw heeft op 20 april 2013 een artikel gestaan over het initiatief om te komen tot nieuwe algemene voorwaarden voor adviseurs in de bouw, waarbij ook opdrachtgevers betrokken zouden zijn. Deze nieuwe algemene voorwaarden zouden moeten gelden als de opvolger van DNR 2011. Voor dit artikel ben ik geïnterviewd.

Advocaat bouwrecht: Verbod kan deels werken

Geschreven op .
In de Cobouw van 22 september 2012 stond een artikel over een onderzoek van prof. Ira Helsloot over de mate waarin aannemers hun aansprakelijkheid proberen af te schuiven. De Cobouw heeft mij geïnterviewd voor een tegengeluid.

Zo doorgaan leidt tot meer faillissementen

Geschreven op .
In de Cobouw van 9 augustus 2012 stond een artikel over de betalingsmoraal in de bouw. Ik heb daarin gewezen naar MKB-aannemers, die beter voor zichzelf op mogen komen om zo aanneemsommen eerder te verkrijgen.
Artikelen & Publicaties

Fundament Advocatuur

Bouwrecht advocaat die de taal van de bouw spreekt. Biedt juridische ondersteuning bij geschillen in de bouw voor zowel MKB als particulieren.